Het aantal vogels neemt af. In Noord-Amerika vliegen er drie miljard minder rond dan een halve eeuw geleden, in Europa vijfhonderd miljoen minder. ‘Het luchtruim wordt steeds leger’, is dan ook de beginzin van het voorwoord van deze bijzondere ‘veldgids’. Een paar zinnen later: ‘Het oeroude vogelorkest valt stil. Een bijna onvoorstelbare overvloed gaat verloren.’
Het vogelboek, geschreven door Robert Macfarlane. De Britse literator (1976) is beladen met prijzen om de fijnzinnige manier waarop hij met name over de natuur heeft geschreven.
Elke dag 's morgens en 's avonds zit ik voor een van m'n houtvuurkachels en als het kan voor een open vuurtje op de binnenhof. Dat is zo verrijkend in m'n leven dat ik ook elke dag hout sprokkel in m'n bossige omgeving..
Ik weet dat m'n overgrootouders voordat ze naar de bedstede gingen in de Doolhof boerderij in Giessen-Oudekerk een klein open vuurtje in de open schouw maakten waar ze voor zaten. Een van de oudste menselijke handelingen het zitten bij vuur!
Ai zegt terecht over houtvuur:
Belangrijkste onderzoeksresultaten
Verlaging van de bloeddruk: Een bekend onderzoek van deUniversity of Alabamatoonde aan dat het kijken naar een houtvuur (met name in combinatie met het knisperende geluid) de bloeddruk en hartslag consistent verlaagt.
Mentale ontspanning: Onderzoek gepubliceerd inEvolutionary Psychologybevestigt dat staren in de vlammen helpt om negatieve emoties, angst en stress te verminderen. Het vuur heeft een "hypnotiserende" werking die een gevoel van kalmte en veiligheid oproept.
Stralingswarmte en welzijn: De warmte van een houtkachel is stralingswarmte (vergelijkbaar met zonnestraling), wat door het lichaam als aangenamer wordt ervaren dan de warme lucht van een CV. Dit bevordert fysiek comfort en spierontspanning.
Sociale verbinding: Vanuit evolutionair perspectief fungeert het vuur als een sociaal anker. Studies suggereren dat het kijken naar vuur mensen toleranter en socialer maakt, wat bijdraagt aan een gevoel van verbondenheid en welzijn.
Weet je waarom jonge mensen niet meer willen dansen of kinderen willen krijgen? Connor Leahy is van mening dat internet en technologie de oorzaken zijn en de samenleving tot een wilde westen maakt. Hier zijn overtuigende rede op de Nexus Conferentie 2025!
Hij gebruikt de term panopticum als voorbeeld van een maatschappij van een zeer onmenselijke creatie. Denk dat dit niet een term is die veel oudere mensen gebruiken?
Goede oproep voor meer moreel bewustzijn in de ontstane artificiele omgeving...
In 2019, Leahy reverse-engineered GPT-2 in his bedroom, and later co-founded EleutherAI to attempt to replicate GPT-3.[2]
Leahy is skeptical of reinforcement learning from human feedback as a solution to the alignment problem. “These systems, as they become more powerful, are not becoming less alien. If anything, we’re putting a nice little mask on them with a smiley face. If you don't push it too far, the smiley face stays on. But then you give it [an unexpected] prompt, and suddenly you see this massive underbelly of insanity, of weird thought processes and clearly non-human understanding.”[8]
He was one of the signatories of the 2023 open letter from the Future of Life Institute calling for "all AI labs to immediately pause for at least 6 months the training of AI systems more powerful than GPT-4."[9][10]
In November 2023, Leahy was invited to speak at the inaugural AI Safety Summit. He worried that the summit would fail to deal with the risks from "god like AI" stemming from the AI alignment problem, arguing that “If you build systems that are more capable than humans at manipulation, business, politics, science and everything else, and we do not control them, then the future belongs to them, not us.” He cofounded the campaign group ControlAI to advocate for governments to implement a pause on the development of artificial general intelligence.[4] Leahy has likened the regulation of artificial intelligence to that of climate change, arguing that "it's not the responsibility of oil companies to solve climate change", and that governments must step in to solve both issues.
“Er bestaat niets in de wereld, dat niet spreekt. Ieder ding, ieder wezen roept voortdurend haar aard, zijn karakter, haar geheimenis. Hoe meer het innerlijk zintuig open is, te meer het in staat is de stem van alles te horen.“
Groene mannetjes en witte wieven in verborgen Friesland Jelma Knol 30 april 2026 Friesch Dagblad
Uit het verre verleden zijn tot in onze tijd voorwerpen, verschijnselen en gebruiken overgebleven die om verklaring en duiding vragen. Napjesstenen? Witte wieven? Ferburgen Fryslân (Verborgen Friesland) van schrijver Willem Schoorstra (1959, Ternaard) is een lijvig boek over het verborgen oude Friesland, geschreven in het Fries en het Engels.
De Engelse vertaling, Hidden Frisia, suggereert dat er ook internationaal belangstelling voor dit onderwerp is. In de tijd rond 700 na Christus, toen Friesland veel groter was dan nu, begonnen de Friese zeelanden bij het Zwin in het huidige België en eindigden ze bij de Weser. Geschiedschrijving, maar vooral archeologie heeft over die tijd veel kennis opgeleverd. Schoorstra behandelt allerlei archeologische vondsten uit dat grote gebied, volkskundige overleveringen en landschapselementen over een periode van wel drieduizend jaar.
Het gaat over oude bekenden, zoals de witte wieven en de opgehangen man van Hatsum. En over steenkisten, grafheuvels en nieuwere vondsten zoals de houten idolen, gevonden bij plankierpaden in het veen bij Dokkum. Maar ook over voorkristelijke heilige plaatsen in Friesland, napjesstenen, huismerken en 'poppestiennen' (kinderstenen), offers, cultusplaatsen, groene mannetjes en lijkpaden. Ook komen enkele oude kerken aan bod, zoals die van Harkstede in Groningen, Jannum en Kimswerd.
Offer voor de gemeenschap De opgehangen man van Hatsum slaat op een skelet van een lange, nog niet zo oude man met een misvormde schedel en een leren strop om de nek. Het skelet werd in 1920 bij Hatsum gevonden. Was deze man (het skelet wordt soms tentoongesteld), gestorven in 3 na Christus, iemand die de doodstraf kreeg of ging het om een offer? Voor een antwoord te rade gaat Schoorstra te rade bij Engels archeologisch onderzoek naar de bog people (veenlijken) uit ongeveer dezelfde tijd.
Natuurlijk wijst hij op het bekende veenlijk uit het Drents Museum, het meisje van Yde, van wiens gezicht een fraaie reconstructie is gemaakt. De veenlijken die door archeologe Miranda Aldhouse-Green werden onderzocht, laten mensen zien met fysieke afwijkingen, zoals een verkromming in de ruggengraat. Dat waren bijzondere mensen die blijkbaar uitverkoren waren om geofferd te worden, is haar hypothese. Bij de opgehangen man en het meisje van Yde was dat ook zo, stelt Schoorstra. Deze doden hadden ook misvormingen en hun overlijden – het offer – had een religieuze betekenis voor de gemeenschap.
In dit soort hoofdstukken is Schoorstra op zijn best, wanneer hij overeenkomsten laat zien uit onderzoek naar verschijnselen uit dezelfde periode, maar uit verschillende gebieden en culturen. Symbolen hebben dan een universele oorsprong of bron. Een ander onderwerp zijn de bewerkte granieten stenen, zoals de zonnesteen uit het Duitse Horsten en de napjesstenen: stenen met een kuiltje erin die overal worden gevonden.
Bij zonnestenen is om het kuiltje een cirkelvormig labyrint in de steen aangebracht. Zulke afbeeldingen worden verbonden met zonnesymboliek, maar ook met sjamanisme. Dichter bij huis hebben we de Laurentiuskerk van Kimswerd met zijn 'groene mannetje', een kop met bladeren. Schoorstra noemt een actuele studie over het bladmasker, die met een voor de hand liggende bijbelse verklaring komt. Zelf lijkt hij meer te geloven in een verband met de Noordse religie en Odin.
Magische wereld Waar heeft Schoorstra zijn kennis van de materie opgedaan? Hij heeft zich enorm ingelezen, de lange literatuurlijst achter in het boek getuigt daarvan. Aan alles is te merken dat hij bijvoorbeeld een studie als De ondergang van de magische wereld van de Engelse mentaliteitshistoricus Keith Thomas en inzichten uit de culturele antropologie met vrucht heeft gebruikt.
Wat echter ontbreekt, is een notenapparaat. Sommige verhalen zijn puur speculatief. Neem de napjesstenen die voor een bepaalde vrouweningang van een kerk liggen. Dat zou kunnen wijzen op het aanhoudende gebruik van napjesstenen als vruchtbaarheidssymbool. Zonder noot kan ik niet controleren waar die kennis vandaan komt. Uit nauwkeurig archeologisch onderzoek, overlevering, of is het louter projectie? Hadden vrouwen in de middeleeuwen nog napjesstenen nodig, terwijl de katholieke kerk talloze vrouwelijke heiligen beschikbaar had voor dat doel?
Schoorstra behandelt een groot aantal fascinerende verschijnselen en zoekt vaak de nuance. Toch zijn er mensen die volledig van hun stuk kunnen raken door deze stof. Zelfs types die een universitaire studie hebben gedaan. Zij kunnen in gevaarlijk ideologisch drijfzand belanden. Als je het boek van F.E. Farwerck over Noordeuropese mysteriën en hun sporen tot heden leest, moet je weten wat de politieke achtergrond van die schrijver was, want zonder een behoorlijke historische achtergrond kun je de inhoud van zo’n boek niet goed beoordelen. Wat mij betreft had Schoorstra dan ook een extra hoofdstuk aan dit boek mogen toevoegen, namelijk over de recente studies van Arnold Carmiggelt en Oebele Vries (die niet in de literatuurlijst zijn opgenomen).
Arnold Carmiggelt laat in zijn biografie Geheimzinnigheid is zijn fort uit 2019 zien dat Bohmers mogelijk geen nazi was. Maar een waardevrije wetenschapsbeoefenaar was hij ook niet. Wie geïnteresseerd is in de onderwerpen die Schoorstra aankaart in zijn nieuwste boek, moet beslist ook die boeken van Oebele Vries and Arnold Carmiggelt lezen.
Willem Schoorstra heeft zich gewaagd aan een onderwerp vol valkuilen. Maar hij schrijft daar op een leesbare, prettige manier over, zodat je als lezer tevreden achterblijft.
zie ook https://www.facebook.com/reel/885899096501652
