wat wil een gebied van ons mensen weten?

 communicatie met oostflank Lochemseberg, 3.6.2026:

62 oude Friese kerken verliezen snel hun functie

 In Fryslân staan 62 monumentale kerken die de komende jaren afgestoten worden en herbestemd moeten worden. In de jaren daarna verliezen nog eens 70 kerken hun religieuze status. Van die 132 gebouwen hebben er 30 onvoldoende geld om behoud veilig te stellen. Dat gaat om zeker 10 miljoen euro.

Er zou een fonds moeten komen voor het behoud van religieus erfgoed, aangezien steeds meer kerken uit de eredienst geraken en hun religieuze functie verliezen, betoogde onafhankelijk Statenlid Albert van Dijk in november vorig jaar. Provinciale Staten nam zijn motie aan die opdracht gaf om te onderzoeken of zo’n fonds haalbaar en betaalbaar zou zijn.

Urgent

Voor 56 dorpskerken geldt dat de situatie urgent of redelijk urgent is, dus dat ze op afzienbare termijn uit de eredienst worden genomen. Daaronder vallen 38 rijksmonumenten, tien gemeentelijke monumenten en acht gebouwen zonder monumentstatus. In grotere kerken en steden komen daar nog eens twee rijksmonumenten en vier gemeentelijke monumenten bij. In de jaren daarna volgen nog eens 70 kerken (64 rijksmonumenten en 4 gemeentelijke monumenten in dorpen, plus twee gebouwen zonder monumentstatus in grotere kernen).

Voor dertig van deze kerken geldt dat er geen of onvoldoende geld voorhanden is om het gebouw te verbouwen of het behoud op een andere manier veilig te stellen. Gedeputeerde Staten nemen de schatting van het platform over dat er per kerk gemiddeld een ‘meegeefsom’ van 400.000 euro nodig is. De komende 20 jaar zou dus 12 miljoen euro nodig zijn (6 ton per jaar). De provincie rondt dat naar beneden af tot 10 miljoen euro (5 ton per jaar), omdat er cofinanciering door de (huidige of toekomstige) kerkeigenaar verwacht wordt.

Gedeputeerde Staten leggen Provinciale Staten de keuze voor om, om te beginnen, een tijdelijk fonds van een half miljoen per jaar voor de eerste vijf jaar in te stellen. Er wordt voorgesteld een aantal voorwaarden eraan te koppelen. Zo moet de kerk een zogenoemd topmonument zijn ‘en dient daarom een rijksmonument te zijn’ en ze moet een kerkhof hebben, omdat dat enerzijds de cultuurhistorische waarde verhoogt maar anderzijds de gebruiks- en exploitatiemogelijkheden beperkt. Dat geldt voor 90 van de 132 gebouwen. Van die 90 hebben er 30 dus geen of te weinig geld voor behoud.

Alde Fryske Tsjerken

Gedeputeerde Staten stellen nog meer maatregelen voor om het behoud van monumentale kerken veilig te stellen. Zo zou Stichting Alde Fryske Tsjerken (SAFT) meer personeelsleden kunnen gebruiken. Nu heeft SAFT een kleine 6 fte voor het beheer van de huidige collectie van 58 kerken. Ter vergelijking: Stichting Oude Groninger Kerken heeft 20 fte voor 103 kerken. GS stelt voor om de jaarlijkse subsidie aan SAFT met 65.000 euro te verhogen tot 389.000 euro.

bron 8.6.2026: https://frieschdagblad.nl/geloven/62-oude-kerken-verliezen-snel-hun-functie-49266728.html