Prinses Irene: ‘Kinderen worden vermoord, terwijl wereldleiders met hun grote mond staan te praten’
InterviewPrinses Irene (85) laat zich zelden interviewen, maar nu ze op haar 85e een eigen expositie heeft samengesteld, maakt ze een uitzondering. Nog altijd maakt de tante van koning Willem-Alexander zich grote zorgen over de staat van de natuur. Ze verklapt sympathie te voelen voor de snelwegblokkades van Extinction Rebellion, kan haar tranen niet bedwingen als de toestand in de wereld ter sprake komt en is ook openhartig over het standje dat ze aan een prominent familielid gaf. ,,We zitten allang voorbij twaalven.”
AD Jan Hoedeman
‘Wij zijn natuur’ is de hartekreet van prinses Irene en het motto van de belevenis-expositie. „Het is een wake-upcall’', zegt Irene in de bibliotheek van het Museum Singer Laren waar de expositie is. Haar onuitgesproken boodschap is dat we moeten stoppen met het vernietigen van de aarde en beginnen ons te verwonderen over de schoonheid ervan. Ze hoopt hiermee mensen in hun hart te raken.
Haar tentoonstellingsdebuut is in samenwerking met de curator van de expositie Maarten Spruyt. Zelf hangt ze er ook tussen met een werk.
Ik hoop dat mensen gaan nadenken over hun relatie met de natuur
-Prinses Irene
„Het is een subtiele ervaring, anders dan er alleen maar doorheen lopen en een beetje kletsen met je buurman’', zegt Irene. Bezoekers wordt gevraagd hun telefoons in de broekzak te laten en niet te fotograferen. „Je leven is zo beperkt als je de hele tijd op je telefoon kijkt. Er zijn mensen om je heen, de lente barst uit, er is zoveel te zien en te ervaren. Het is echt ook ons idee om dat de bezoekers te vragen.’'
Zelf heeft Irene ook een offer gebracht: haar idee om muziek van Gustav Mahler in de museumruimte te laten klinken, heeft ze laten varen. De subtiliteit zit hem nu in de geluiden van de natuur en het spelen met licht rond de kunstwerken, zo schetst Irene. Ze verwacht dat de kunstwerken op die manier indringender binnenkomen. „Je hoort de zachte wind, ijsbrokken die kraken, vogels, het gezang van de walvis. Misschien hoor je dolfijnen er doorheen, het kraken van stenen.’'
Wat wilt u bereiken bij de bezoekers?
„Ik hoop dat mensen gaan nadenken over hun relatie met de natuur. Ik hoop dat ze beter gaan beseffen dat wij er als mens deel van uitmaken. En dat wij daar zelf iets aan kunnen doen. Vandaar de vraag op het slot van de expositie: wat is jouw bijdrage? Je kunt iets opschrijven en in de aanwezige brievenbus stoppen, maar dat hoeft niet natuurlijk.’’
Wat kunnen mensen dan doen?
„Gewoon wakker worden: ik doe er ook toe. Ik kan iets doen, hoe klein het ook is. Kleine dingen zijn heel belangrijk in het gewone leven. Iemand helpen oversteken, de tijd nemen om een gesprek te hebben. Een avond in de week waarop je bijvoorbeeld bij de voedselbank gaat werken. Nadenken over wat je zelf eet. Al die kleine dingen maken een verschil voor het geheel van het leven.’’
U bent zelf een van die vijfendertig exposerende kunstenaars.
Wat voor werk laat u van eigen hand zien op de expositie?
„Als ik schilder, dan schilder ik natuur. Dan ben ik in een andere wereld en helemaal weg van alles. Dat is eigenlijk waarom ik het zo heerlijk vind om te schilderen, ik doe het heel regelmatig. De ene keer lukt het iets beter dan een andere keer. Ik kan heel precies tekenen, maar dat wil ik juist in schilderkunst loslaten, dus dat is een uitdaging. Ik neig naar abstract schilderen.’’
Uw oudste zus Beatrix beeldhouwt, prinses Christina tekende en u schildert. Doet prinses Margriet ook iets?
„Ja, die is heel goed in cabaret en toneel. Dat is ook beeldende kunst. Margriet en Pieter zijn er beiden heel goed in!’’
Hoe hebben uw ouders u vertrouwd gemaakt met de natuur?
„We waren veel buiten om verstoppertje te spelen, tussen de varens. Indiaantje spelen, op je buik liggen, krabben in de aarde. En door te zwemmen, paardrijden en skiën.’’
U hebt vaak ontmoetingen met dieren gehad: dolfijnen, bavianen, leeuwen. Bent u in Nederland de wolf al tegengekomen?
„Ik verheug me erop om de wolf te ontmoeten, dat is helaas nog niet gebeurd. Nederland is wat klein, maar het lijkt me niet handig om ze te schieten. Dan gaan ze zich voorplanten om als soort te overleven. Ik denk dat we goede regels moeten maken en moeten leren omgaan met de wolf.’’
Hebt u het milieubesef in uw familie zien groeien?
„Mijn hele familie houdt zeer van de natuur. De een is daar actiever in dan de ander. Mijn moeder genoot erg van met blote voeten in het gras lopen. Ook in haar laatste jaren was ze heel veel buiten en keek ze naar de azalea’s en de bomen.’’
Hebt u uw neef prins Bernhard junior ooit aangesproken op de Grand Prix in Zandvoort, waar hij zo zijn best voor doet?
„Ja weleens. Ik zeg hem dat ik het bedenkelijk vind en er mijn vraagtekens bij heb.’’
In uw vorige interview met deze site in 2016 waarschuwde u dat het milieu in een waanzinnige crisis verkeert. Het is niet beter geworden.
„Het is absoluut dramatisch, we zitten lang voorbij twaalven. Hoe worden we wakker? De politiek doet er niets aan en die start het ene na het andere onderzoek, zolang ze maar niet hoeven te beslissen.’’
Ik vind het echt verschrikkelijk wat we elkaar aandoen
-Prinses Irene
Onlangs heeft minister Sophie Hermans (Klimaat) zeshonderd miljoen uit haar Klimaatfonds laten halen om de energierekening van de burger wat te verlichten.
„Dat is ook belangrijk, dat is het moeilijke. Ik begrijp dat die keuzes heel zwaar zijn. Maar we doen ook niets aan ontwikkelingssamenwerking, we helpen mensen in andere landen niet meer. Er zijn momenten dat ik zo geraakt wordt, dan raak ik echt geëmotioneerd. Het is zó verschrikkelijk wat er allemaal gebeurt..”
De prinses schiet vol. Na een slok gemberthee vervolgt ze het gesprek.
Wat raakt u zo dat u er emotioneel van wordt?
„Ik vind het echt verschrikkelijk wat we elkaar aandoen. Mensen worden ontmenselijkt. Kinderen worden vermoord alsof het niks is. En die wereldleiders staan daar maar met hun grote mond te praten... dat vind ik moeilijk om aan te zien.’’
Als we niet verder vooruit durven te kijken, raakt het evenwicht van alle ecosystemen zoek
-Prinses Irene
Terug naar de natuur. U zei ooit: „Of we blijven doof, of we staan open voor verbondenheid met de natuur.’’ Wat als we doof blijven?
„Er sterft dan heel veel af, we krijgen nog meer dramatische klimaatveranderingen. Dan wordt het leven heel erg moeilijk. De politiek denkt wereldwijd aan de korte termijn om maar populair te blijven. We moeten veel, veel verder vooruit denken. En als we dat niet durven en niet doen, dan raakt het evenwicht van alle ecosystemen zoek. Het leven op aarde zal heel moeilijk worden.’’
„Ik zou zeggen: de natuur reageert heftig. De natuur heeft geen oordeel. Het vraagt wat van ons om het ego opzij te schuiven en het idee te omarmen dat we deel uitmaken van het geheel. Dat maakt ons alleen maar groter, je wordt dan deel van de prachtige aarde. Maar we hebben ons boven die aarde geplaatst, waardoor alles steeds kariger wordt.”
Kunt u zich voorstellen dat mensen zich zo machteloos voelen dat ze zich tijdens protestacties van Extinction Rebellion vastlijmen op de snelweg?
„Ik begrijp het, ik vind het moedig. Als je echt wanhopig bent. Ik ben overigens tegen alles wat geweld uitlokt. En daar moet je voorzichtig mee zijn. Er zijn heel veel manieren om dit te doen. Maar ik begrijp dat ze mensen willen shockeren door ze wakker te maken. Wat ik echt niet zo geslaagd vind, zijn die protestacties in musea. Het is goed om te protesteren: maar altijd zónder geweld.’’
Geen opmerkingen:
Een reactie posten