breekbaar openbaar toegankelijk pre-historisch erfgoed lijdt aan...

 Populair hunebed bij Emmen afgezet: deksteen van D45 is opnieuw beschadigd

Nieuwsblad van het Noorden 6.8.2025

Boswachters Jolijn Meier en Martijn Naber zetten het beschadigde hunebed D45 in de Emmerdennen af. Foto: Boudewijn Benting

Het op een na grootste hunebed van Nederland in de Emmerdennen, aan de rand van Emmen, overleefde 5000 jaar. Maar voor de tweede keer in vijftien jaar is nu een deksteen gescheurd.

Emmen

In 2011 raakte een van de dekstenen door brand beschadigd en stortte uiteindelijk in. De 8 tot 10 ton wegende steen werd met lijm en stalen pennen gerepareerd. Toch is het met dezelfde deksteen weer mis. Staatsbosbeheer, eigenaar van het hunebed, staat voor een raadsel.

Medewerkers van Staatsbosbeheer ontdekten de schade tijdens een excursie. Het hunebed is daarna met linten afgezet. Wie de afzetting negeert, riskeert een boete. „We controleren jaarlijks alle hunebedden in Emmen”, vertelt landschapshistoricus Caroline Warmerdam van Staatsbosbeheer. „Kennelijk viel er de laatste keer niets op. Daarom gaan we nog eens kritisch kijken naar onze controles.”

Schrikken

Dat een duizenden jaren oud hunebed binnen vijftien jaar twee keer problemen krijgt, is schrikken voor Staatsbosbeheer. „We hebben nog geen idee wat de oorzaak is en wanneer het is gebeurd. De experts die de schade in 2011 hebben verholpen, komen volgende week in de Emmerdennen onderzoek doen.” Vanwege de bouwvak is sneller niet mogelijk. „Gelukkig weten zij al alles van deze deksteen, dat scheelt hopelijk weer tijd.”

Stalen pennen

Dankzij de stalen pennen kan de steen volgens Warmerdam niet meer naar beneden knakken, maar toch worden bezoekers voorlopig geweerd. „Het is vakantietijd en dit is een van de meest bezochte hunebedden in Emmen. Niet zo gek, want het ligt aan de rand van de stad, op loopafstand van het station. We willen niet dat het erger wordt doordat iemand bijvoorbeeld een vuurtje onder de steen stookt. Je weet nooit of er een nieuwe scheur ontstaat.”

De belangstelling voor de grafheuvel gaat ver terug. Koning Lodewijk Napoleon Bonaparte zou er tijdens een bezoek aan Drenthe ooit met zijn paard op zijn gesprongen. „Dat kan ik me goed voorstellen”, zegt Warmerdam. „Er was toen nog geen bos. Het lag op een verhoging in een zandverstuiving en viel dus erg op.”

Niet verzekerd

De reparatie kostte vijftien jaar geleden 20.000 euro, inclusief transport naar de steenhouwerij en terug. „Anno 2025 wordt dit een stuk duurder. We zijn niet verzekerd voor dit soort schade en hebben er ook geen potje voor. Je weet namelijk nooit hoeveel geld je nodig hebt”, vertelt Warmerdam. „Maar dat geld komt er wel. De vraag is alleen hoe lang reparatie gaat duren. Hopelijk kan het ter plaatse worden opgelost, dat scheelt geld en tijd. Dan kan iedereen weer genieten van dit ‘koninklijke’ hunebed”.

Twee Twentse Vinders maarrrr..

 

nieuwe preutsheid.......

 

‘Vulgair’ zeemeermin-standbeeld bij Kopenhagen moet weg: ‘Te veel porno’

Het toeristische standbeeld de Grote Zeemeermin moet verdwijnen uit Dragør, een Deense plaats vlak bij Kopenhagen. Dat eist het Deense Agentschap voor Paleizen en Cultuur. De kunstenaar begrijpt niets van de ophef. „Ze heeft gewoon normale proporties.”

AD, Buitenlandredactie 05-08-2025

Het beeld op Fort Dragør, niet te verwarren met de iconische Kleine Zeemeermin in Kopenhagen, wordt bekritiseerd als te lelijk en pornografisch. De gemeente Dragør wil het kunstwerk niet op een andere plek in de stad onderbrengen.

Het is complete onzin’

De bekende Deense kunstcriticus Mathias Kryger bracht de discussie op gang met een opiniestuk waarin hij vraagtekens zet bij hoe vrouwvriendelijk het beeld is. Hij stelt dat het werk, dat inmiddels negentien jaar oud is, niet in de openbare ruimte thuishoort.

De Grote Zeemeermin zou volgens hem te grote borsten hebben en daarmee ‘de ultieme droom van een man’ verbeelden van hoe een vrouw eruit zou moeten zien.

Bech wijst die kritiek fel van de hand. „Dat hoor ik vaker, maar het is complete onzin”, zegt hij. „Het hoofd is groot, de romp is groot, de staart is groot, natuurlijk is de boezem dan ook groot. Ze heeft gewoon normale proporties voor een beeld van deze schaal.”

‘Een publiekstrekker’

Ook Torben Bødtker, eigenaar van het fort en uitbater van de horecagelegenheid op het terrein, begrijpt niets van de ophef. „Er komen veel mensen speciaal naar Dragør om het beeld te zien. Het is een publiekstrekker, mensen zijn juist enthousiast”, vertelt hij aan TV2 Kosmopol. „Dragør heeft er veel baat bij. Als ze kleinere borsten had gehad, was ze dan wél welkom geweest?”

Volgens het Deense Agentschap voor Paleizen en Cultuur speelt het uiterlijk van het beeld geen rol in het besluit. De officiële reden is dat het standbeeld ‘niet past binnen het cultuurhistorische karakter van het fort’. Toch vermoedt Bech dat de kritiek vooral draait om het vrouwelijke lichaam.

‘Vulgaire zeemeermin’

De Grote Zeemeermin werd in 2006 eerst geplaatst bij de Langelinie Pier in Kopenhagen, vlak bij de beroemde Kleine Zeemeermin. Maar in 2018 werd het beeld daar weggehaald na felle kritiek van omwonenden, die het afschilderden als ‘de neppe en vulgaire zeemeermin’.

Daarna kreeg het een nieuwe plek bij Fort Dragør, op ongeveer een half uur rijden van Kopenhagen. Maar ook op die plek is het beeld nu dus ongewenst.

Nieuwe plek?

Intussen zegt Bech dat hij aanbiedingen heeft gekregen van een privébeeldenpark dat het kunstwerk wil kopen. Toch hoopt hij het beeld in Dragør te kunnen houden. Hij overweegt een burgerinitiatief te starten, zodat inwoners zelf kunnen beslissen over de toekomst van het omstreden beeld.

Mijn geboortegrond daalde stevig in mijn leven door menselijk ingrijpen van ontwatering

 

mijn Oerfamilie Van den Dool, met grootvader Dirk, , zijn vader Dirk en zijn moeder zittende, rond 1900-1910. In het linkergedeelte van het voorhuis heb ik tot een paar jaar terug gewoond.

de oude stee, later genaamd 'Doolhof' met grote hooischuur en  de zots  de Noord, langs de Giessen met hoog water.

ALL Een

 ....Aards bestaan is juist afgescheidenheid om dat te beleven in het Zijnde dat je immer Verbonden blijft met het Ene......dus het is gewoon een Aardse dualiteiten Ervaring en je bent dat Niet Al Leen

recensie Boekje 'Kloostergeheimen Ter Apel.

Rienhart Wolf stuurde me bijgaande recentie van mijn recent verschenen boekje 'Kloostergeheimen Ter Apel'

Hij schreef: "een heel positieve recensie van jouw boek door Alfred van Hall, voormalig Dijkgraaf. Ik trof het aan in een regionaal tijdschrift in de wachtkamer van het Refaja Ziekenhuis. Ik onderschrijf zijn oordeel, maar dat wist je. "

Opmerkelijk dat het klooster zelf het boekje niet in haar verkoop heeft! 

piramidewonen met behoud door beperkte toegang

 

PREMIUM

Robert van Harten en Henriette Spetter voor hun piramides © Jean-Pierre Jans

Robert heeft zijn eigen piramide in Almere: ‘Wil hier minstens 130 worden’

Om piramides te zien hoef je niet naar Egypte, maar kun je gewoon naar Almere. In de wijk Overgooi heeft Robert van Harten (73) zijn eigen tempels laten bouwen. De moderne uitvoering is indrukwekkend én betekenisvol. Één probleem: we zijn eigenlijk niet welkom. ‘Er is een bepaalde harmonie.’

AD,  02-08-25

Van Harten laat telefonisch weten alle vragen over zijn piramides te willen beantwoorden, maar bezoek rondleiden: dat doet hij niet. ,,Om de energie niet te verstoren’’, zo verklaart hij. Al pratend vinden we een oplossing. Verslaggever en fotograaf mogen langskomen in de tuin. Daar worden we een week later allerhartelijkst ontvangen en kunnen we de piramides in ieder geval van de buitenkant bewonderen.

,,Er is een bepaalde harmonie’’, legt Van Harten uit, terwijl we op de veranda tussen zijn twee bouwwerken plaatsnemen. Medebewoner Henriette Spetter (64) brengt koffie en koekjes. ,,Die atmosfeer bouw je met elkaar op’’, zegt Van Harten. ,,We hebben van het begin af aan afgesproken: we laten eigenlijk niemand binnen. Op onze bekenden na.’’

Eén keer hebben ze een uitzondering gemaakt, voor het tv-programma Binnenstebuiten. Dat is alweer negen jaar geleden, toen de in 2012 opgeleverde piramides nog redelijk nieuw waren. Inmiddels hebben Robert en Henriette hun eigen kosmos gecreëerd. Met veel groen – hun kavel (3000 m2) oogt als een bos – vogels en kippen. Hier heerst een serene rust. Voorbijgangers, buren, auto’s... ze zijn niet te zien of te horen.

Deze piramides zouden overal kunnen staan, maar de aanhoudende regen verklapt dat we in ons eigen kikkerlandje zijn. Denk niet dat de bewoners daar chagrijnig van worden. ,,Wij omarmen elke druppel’’, zegt Van Harten. ,,Regen is grace, blessing.’’ Een zegening dus.

Piramidewoningen in Almere van Robert van Harten © Jean-Pierre Jans

Welkom aan het Kloosterbos in Almere, waar gevoel belangrijker is dan rationaliteit. Dat raakt de kern van alles wat Van Harten doet. Want hoe kom je op het idee om in de Flevopolder twee gouden piramides te bouwen? Dit zijn niet zomaar bijzondere bouwwerken, verklaart hij. Want het ging de wierookmaker niet om een architectonisch hoogstandje, maar om de bijzondere energie die het op zou roepen.

Juiste hoeken

Hoe werkt dat? ,,Het is de vorm die de piramide energie produceert’’, zegt Van Harten, die voor exact de juiste hoeken heeft gekozen. ,,Er heerst zoveel meer harmonie dan waar dan ook’’.

In zijn vorige woningen zette hij al eens een stoel in een kleine geïmproviseerde piramide, om daar urenlang tot rust te komen. Later bouwde hij een piramidevorm om zijn bed. Nu heeft hij een huis waaruit hij nooit meer weg wilt, net als de farao’s. ,,De bedoeling is dat je eeuwig leeft in een piramide’’, vertelt hij. ,,Het is natuurlijk allemaal zo gebouwd dat het helpt.’’

Piramidewoningen in Almere van Robert van Harten © Jean-Pierre Jans

De grootste (12 x 12 meter) is de woonpiramide. De keuken is achter houten deuren weggewerkt. Bovenin slaapt Van Harten. ,,Toen ik voor het eerst boven kwam werd ik duizelig,’’ zegt hij. Zoveel energie kwam er vrij.

De kleinere piramide (9 x 9 m) is voor meditatie en is het slaapvertrek van Spetter. Het raam heeft de vorm van een shatkona: een hexagram dat wordt gevormd door twee driehoeken. Het is een bekend hindoe-symbool. Op het dak staat een goudkleurige zon. De piramides zijn door een glazen gang verbonden. Boven de entree staat een Boeddhabeeld.

De bouw ging een stuk sneller dan in Egypte. Binnen een jaar stonden de door architect Willem van Seumeren ontworpen bouwwerken op hun plek. De hoofdvormen bestaan uit houten panelen van CLT (cross-laminated timber) die gemakkelijk tegen elkaar geplaatst konden worden. Daarop zijn goudkleurige geveldelen van een aluminium legering gelegd.

Keerpunt

Van Harten kreeg ruim baan om een huis te realiseren dat de door hem gewenste energie met spirituele Indiase symbolen combineerde. De geboren Dordtenaar, die nooit in Egypte is geweest, was 15 jaar toen hij in de uitverkoop een boek ontdekte over vedanta, yoga en religie. Het was een keerpunt in zijn leven. ,,Er stonden dingen in waar ik nog nooit van had gehoord.’’

Piramidewoningen in Almere van Robert van Harten in aanbouw. © Robert van Harten

De mogelijkheden in het leven leken ineens eindeloos. Hij begon nog aan een studie bouwkunde, maar brak die al in het tweede jaar af. Hij besloot de rest van zijn leven zijn gevoel te volgen.

Het bracht hem naar India én in de wierookbusiness. Met zijn bedrijf Moeders Geuren verkoopt hij niet alleen wierook van bloemoliën uit India, maar ook kaarsen en voelgels: die moeten helpen dichter bij je gevoel te komen.

Robert en Henriette dragen zelf allebei een halo om hun hoofd met de voelgel ‘licht’ erin. Ze zeggen dat het hen helpt zich lichter en stiller in het hoofd te voelen. Ze verkopen ook voelgels tegen ‘angsten’ en ‘drukke kinderen’.

Piramidebewoners Henriette en Robert. © Jean-Pierre Jans

,,Wij doen alles op gevoel’’, zegt Van Harten. ,,Ook met de bouw van de piramide. Ik heb niet gekeken hoeveel dat ging kosten en ook niet waar het vandaan moest komen.’’ Hij lacht.,,Om eerlijk te zijn weet ik dat nog steeds niet.’’ Maar bij elkaar heeft het meer dan een miljoen gekost, denkt hij.

Verhuizen staat niet meer op de planning. Hoe oud hoopt hij hier te worden? ,,Het eerste wat ik denk is 130.’’ Maar hij houdt de ontwikkelingen met betrekking tot de levensverwachting nauwgezet in de gaten. ,,Nog geen jaar geleden kwam het nieuws dat ze het bij muizen de cellen hadden weten te verjongen. Dat is de oplossing. De bedoeling is om hier voor altijd te blijven wonen.’’

opgraven is meer dan schatzoeken en verdient meer ethiek

 

Juwelen terug naar India

Erfgoed In mei zou Sotheby’s door een Brit uit een boeddhistische grafheuvel opgegraven stenen verkopen, maar de veiling werd na kritiek uitgesteld.

• Auteurs
  
• Gepubliceerd opNRC 1 augustus 2025
  

  

  De Indiase minister van cultuur Gajendra Singh Shekhawat bij de gerepatrieerde juwelen. Foto Indian Press Information Bureau (PIB)

  127 jaar nadat een Britse landeigenaar ze opgroef uit een boeddhistische grafheuvel, is een collectie eeuwenoude edelstenen terug in India. Eerder dit jaar zouden de juwelen, die gelinkt worden aan de stoffelijke resten van Boeddha, door veilinghuis Sotheby’s te koop aangeboden worden in Hong Kong. Deze veiling werd uitgesteld nadat de Indiase regering dreigde met juridische stappen.

  India zag in de verkoop een schending van internationale wetgeving rond cultureel erfgoed. Door de juridische dreiging en kritiek van experts inzake kunst- en erfgoedrecht en de wereldwijde boeddhistische gemeenschap stelde Sotheby’s de veiling in mei uit. Nu blijkt dat achter de schermen verder werd onderhandeld. De Indiase regering kondigt aan de juwelen zelf via Sotheby’s te hebben gekocht in samenwerking met het Indiaas conglomeraat Godrej Industries Group. Premier Modi noemt de deal een geslaagd voorbeeld van „publiek-private samenwerking”. Het bedrag voor de overname is niet bekendgemaakt.

  Boeddhistische relieken

  De collectie komt waarschijnlijk uit de derde eeuw voor Christus. In 1897, tijdens de koloniale overheersing van India door het Verenigd Koninkrijk, groef de Britse landeigenaar William Claxton Pappé de juwelen op uit een boeddhistische grafheuvel. De opgraving vond plaats in Piprahwa, een dorp dat bekend is omdat een deel van de as van spiritueel leider Siddharta Gautama Boeddha hier begraven zou zijn.

  Claxton Peppé haalde de juwelen uit een stoepa, een traditioneel bouwwerk waarin relieken van boeddhistische heiligen worden geborgen. In diezelfde stoepa werden ook botresten en as gevonden. De juwelen worden daarom direct gelinkt aan het stoffelijk overschot van Boeddha, die rond 480 voor Christus overleed. Voor de boeddhistische gemeenschap zijn de ‘Piprahwa-stenen’ van grote spirituele en emotionele waarde.

  Parels, robijnen en saffieren

  De collectie bestaat uit meer dan driehonderd edelstenen: parels, robijnen en saffieren en gouden sieraden. De verwachting was dat die in mei verkocht zouden worden voor zo’n 11 miljoen euro. Maar na de aankondiging van de veiling barstte al snel een discussie los: mogen zulke relikwieën wel verhandeld worden op de vrije kunstmarkt?

  Op papier waren de juwelen eigendom van de achterkleinzoon van Claxton Peppé. In mei verklaarde hij nog tegenover The Guardian dat het zijn recht was de juwelen te verkopen aan de hoogste bieder. Hij vond een veiling „de meest eerlijke en transparante manier” om de relieken weer bij de boeddhistische gemeenschap terecht te laten komen.

  Daar was de Indiase regering het niet mee eens. In een brief aan Sotheby’s schreef het Indiase ministerie van Cultuur in mei dat de juwelen een essentieel onderdeel zijn van het religieuze en culturele erfgoed van zowel India als de wereldwijde boeddhistische gemeenschap. De veiling zou in strijd zijn met heilige tradities, en een voorbeeld van „voortdurende koloniale exploitatie”. Het ministerie riep op tot annuleren van de veiling, repatriëring van de juwelen en publieke excuses van Sotheby’s en de verkoper.

  De collectie arriveerde woensdag op het vliegveld van Delhi. Het plan is om haar na een feestelijke ceremonie tentoon te stellen voor het grote publiek. Minister Gajendra Singh Shekhawat van Cultuur omschreef de terugkeer van de stenen als „een van de belangrijkste voorbeelden van de repatriëring van ons verloren erfgoed”.
  
  nav
  bij de opgravingen naast het klooster van ter Apel werden twee bouwoffers gevonden en ontstond ook een discussie tussen studenten archeologie, professionals en helpers. In Nederland is het bewustzijn bij opgravers nog sterk verbonden met schatzoeken en opslaan elders.

Gaia Ontmoeting via Zoom 27 juli 2025.Thema: Opstap gaan naar Buiten is Binnen of....

 

de vervuiler moet in dit leven betalen naast de moraliteiten van de wetten van karma

 

Baanbrekende klimaatuitspraak van Internationaal Gerechtshof: wat zijn de gevolgen?

achtergrond

Klimaatverandering De uitspraak van het Internationaal Gerechtshof is duidelijk: landen zijn verplicht om het klimaat te beschermen en schade te voorkomen. Doen ze dat niet, dan hebben slachtoffers mogelijk recht op herstelbetalingen.

• Auteurs
• Gepubliceerd opNRC. 23 juli 2025 
  
  

  Het blijft woensdag stil in de rechtszaal van het Vredespaleis, toch is de euforie tastbaar. De vijftien rechters van het Internationaal Gerechtshof zijn het unaniem eens: landen zijn verplicht om alles te doen wat in hun macht ligt om klimaatschade te voorkomen en hun uitstoot zoveel mogelijk te beperken. Als ze dat niet doen, schenden ze een heel scala aan wetten en verdragen, zoals die over de mensenrechten.

  Bovendien kunnen ze aansprakelijk gesteld worden en mogelijk verplicht worden herstelbetalingen te doen, als ze hun zorgplicht niet nakomen. „De vervuiler moet betalen”, vat de minister van Klimaat van Vanuatu, Ralph Regenvanu, het samen. De eilandstaat is een initiatiefnemer van de zaak.

  De president van het hof, rechter Yuji Iwasawa, nam ruim twee uur de tijd om de uitspraak uiteen te zetten. Verschillende verdragen en internationale wetten kwamen aan de orde, zoals verplichtingen onder het klimaatakkoord van Parijs, het Kyoto-protocol en het VN-zeerechtverdrag.