Wat is een pilotengat?
Het pilotengat, gefotografeerd vanuit Bedum Foto: Henk Huitsing
Een groot ellipsvormig gat in de bewolking heeft verbazing gewekt bij velen in Noord-Nederland. Nader onderzoek gisteren leerde dat zich maandagavond een bijzonder weersverschijnsel heeft voorgedaan: een zogeheten ‘pilotengat’.
Het was een onnatuurlijk mooi gevormd gat in de bewolking, afgetekend met een scherpe rand. Veel noorderlingen vergaapten zich aan dit verschijnsel en plaatsten er foto’s van op sociale media. ‘Wow bijzonder!’, schrijft de één. ‘Buitenaards leven dat af en toe langs komt’, schrijft een ander met een knipoog. En: ‘Het lijkt wel een immens schotel.’.
‘Paar keer per jaar’
Weerman Peter Kuipers Munneke van de NOS kent het verschijnsel pilotengat. „Je ziet ze niet vaak, in Nederland misschien een paar keer per jaar. Omdat het zo opvallend is worden veel foto’s gemaakt en gaat zo’n gat viral op de sociale media. Dat zie je bijvoorbeeld ook bij waterhozen.”
Volgens Kuipers Munneke ontstaan de pilotengaten door vliegtuigen die door de wolken vliegen. Het heeft te maken met de lucht die door de straalmotoren gaat. Die wordt samengeperst, en zet achter het vliegtuig weer uit. „Door die uitzetting ontstaat kou”, legt de weerman uit. „In die wolk is het al -10 tot -20 graden, en deze kou komt daar bovenop.”
Domino-effect
Die extra kou is net het laatste zetje dat onderkoelde waterdruppels nodig hebben om te bevriezen, zegt de NOS-weerman „Er ontstaan dan ijskristallen die een aanzuigende werking hebben op andere onderkoelde druppels, die ze als het ware weg eten. Je moet het zien als een soort domino-effect, dat gelijkmatig verloopt. Daardoor ontstaat dat mooie, scherp afgetekende gat.”
Zo’n gat kan alleen ontstaan als de omstandigheden precies goed zijn, vandaar dat het een zeldzaam fenomeen is. „Het moeten wolken op 3 tot 4 kilometer hoogte zijn, en de temperatuurdaling moet precies goed zijn”, legt Kuipers Munneke uit. ‘Een graad meer of minder maakt al heel veel uit.”
Het ontstaan van pilotengaten was vroeger een raadsel
De pilotengaten treden soms op sinds vliegtuigen uitgerust werden met straalmotoren. Het was lang onduidelijk waardoor ze ontstonden. „Het heeft halverwege de vorige eeuw zo’n tien jaar in beslag genomen voordat ze daar achter kwamen”, weet Kuipers Munneke. „Zo’n pilotengat ontstaat pas tien tot twintig minuten nadat een vliegtuig gepasseerd is. Het duurde lang voordat de link gelegd werd.”
Geen opmerkingen:
Een reactie posten